Arda Tunca

Nicole Kidman başrolde. Gertrude Bell'i canlandırıyor. Gertrude Bell, Ortadoğu'da gezinmiş bir İngiliz ajanı.

Bilim dünyasında, ilk iklim modellemesi İsveçli bilim insanı Svante August Arrhenius (1859-1927) tarafından 1896’da oluşturulmuştur. Arrhenius, bir fizikçidir. Ancak, çalışmaları kimya alanına da kaymıştır. Arrhenius’un çalışmaları bilim yaşamı boyunca üç başlıkta toplanmıştır: fiziksel kimya, kozmik fizik ve bağışıklık kimyası. Arrhenius’un iklim...

Stefan Zweig, İnsanlığın Yıldızının Parladığı Anlar adlı eserinde Atlantik’in iki yakasını birleştiren telgraf kablosunu insanlık tarihinin dönüm noktalarından biri olarak anlatır. Kablonun döşenmesi, insan iradesinin doğa engellerini aşma kudretinin sembolüdür. Hattın çekilmesi sırasında kablo kopar, tekrar döşenir. Yıllarca süren başarısız denemelerden...

İklim krizi denince, çoğunluğun aklına karbondioksit (CO₂) geliyor. Genel kamuoyu algısı CO₂ salımı sona ererse, iklim krizinin çözüleceği yönünde. Gerçekten öyle mi? Sera gazları adı verilen ve atmosferde ısı tutan çok çeşitli gazlar var. Sera etkisine sahip yegane gaz CO₂ değil....

İlhan Selçuk’un Yüzbaşı Selahattin’in Romanı adlı eserini lise yıllarımda okumuştum. Yüzbaşı Selahattin bir Osmanlı subayıdır. Harbiye’yi bitirmiş, Osmanlı’nın son dönemlerindeki savaşlarında görev almıştır. Hayatını, savaşlarda yaşadıklarını günlüklerinde kaleme almıştır. Yüzbaşı Selahattin’in oğlu, bu günlükleri kitap haline getirmesi için İlhan Selçuk’a...

“Anne” diyorum, “yine geldik topraklarımıza”. Ucu sivri tepeli ada gözüktü yine kilometrelerce uzaktan. Annem arabamızın camlarını açıyor çam kokularını ciğerlerimize dolduralım diye. Buram buram kekik kokularıyla, çam kokularıyla doluveriyor arabanın içi bir anda esen rüzgarla. Kıvrıla kıvrıla iniyoruz dik yokuşlu...

Bugün, insanlığın karşı karşıya olduğu iki büyük varoluşsal tehdit söz konusu: iklim değişikliği ve yapay zekâ (YZ). Her iki başlık da tek başına bile büyük riskler barındırıyor. Ancak, bir araya geldiklerinde, birbirini besleyen bir döngü ortaya çıkıyor. YZ, iklim krizine...

Klasik ve özellikle neoklasik iktisat teorileri, rekabetçi piyasa koşulları altında ekonomik aktörlerin kaynakları daha verimli tahsis etmeye yöneleceği varsayımına dayanır. Diğer yandan günümüzde, özellikle hizmet ve finans sektörlerinde milyonlarca anlamsız, toplumsal fayda üretmeyen ve bizzat çalışanlar tarafından dahi gereksiz görülen...

Neden Yunan mitolojisi ve tragedyaları Batı felsefesini etkilemiştir? Bu sonunun çok sayıda cevabı var. Ancak, mademki son zamanlarda Aydınlanma felsefesinin kendi içindeki ahlaklı ve ahlaka kayıtsız olan (ahlaksız değil) yönlerini kaleme alıyorum, insanlığın kurtarıcısı Prometheus’un çektiği acılara değinmeden edemeyiz. Mitolojiden...

Türkiye uzun yıllardır ağır enflasyon sorunuyla karşı karşıya bulunan bir ülkedir. Sorun, yalnızca fiyat düzeylerindeki artışı ifade eden teknik bir makroekonomik değişken olarak değerlendirilmemelidir. Türkiye’de enflasyon deneyimi farklı tarihsel dönemlerde belirgin kırılmalar göstermektedir. Dünya Bankası’nın IMF kaynaklı tarihsel serileri, 1960’lı yıllarda yıllık...

Dünya tarihinde çok az şehir Konstantinopolis kadar ısrarla, yoğunlukla ve ahlaki bir kararlılık duygusuyla sahiplenilmiştir. Konstantinopolis, yüzyıllar boyunca şehir imparatorluk, din ve medeniyet kimliklerinin kesişim noktasında yer almıştır. Konstantinopolis yalnızca stratejik konumuyla açıklanamaz. Medeniyetler perspektifinden bakıldığında, sahipliğinin tarihsel meşruiyet sağladığı...

İlk Bilim Kaşifi Marsilyalı Pytheas (M.Ö. 4. yüzyılın sonları) antik çağın en gizemli figürlerinden biridir. Bir kâşif, astronom ve coğrafyacı olarak, döneminin entelektüel ve coğrafi sınırlarının çok ötesine uzanmıştır. Yunan düşünürlerin çoğunun yeryüzünü aşılmaz uçurumlarla çevrili dar ve ılıman bir uygarlık...

Bilginin aydınlanmaya yol açtığı yaygın olarak düşünülür. Bilimsel ilerleme, yüksek eğitim ve entelektüel sofistikasyon, çoğu zaman aydınlanmış bir toplumun işaretleri olarak yorumlanır. Ancak, entelektüel tarih, bu varsayımın son derece sorunlu olduğunu göstermektedir. Felsefe, edebiyat, müzik ve bilim alanlarındaki en parlak...

Bodrum’un antik adı Halikarnassos’un, Ahameniş İmparatorluğu dönemi’nden Büyük İskender’e uzanan çarpıcı tarih yolculuğunu üç bölümde ele alıyoruz. Bu seri, kentin kaderini değiştiren kırılma anlarını sade bir dille anlatmayı amaçlıyor.

Bodrum’un antik adı Halikarnassos’un, Ahameniş İmparatorluğu dönemi’nden Büyük İskender’e uzanan çarpıcı tarih yolculuğunu üç bölümde ele alıyoruz.

Bodrum’un antik adı Halikarnassos’un, Ahameniş İmparatorluğu dönemi’nden Büyük İskender’e uzanan çarpıcı tarih yolculuğunu üç bölümde ele alıyoruz. Bu seri, kentin kaderini değiştiren kırılma anlarını sade bir dille anlatmayı amaçlıyor. Halikarnassos’un (bugünkü Bodrum) tarihi, yalnızca Batı Anadolu’daki bir Yunan kıyı kentinin...

Adını hak eden tek özgürlük, başkalarını özgürlüklerinden mahkum bırakmaya veya özgürlüğü elde etme çabalarını engellemeye çalışmadığımız sürece kendi iyiliğimizin peşinden koşmaktır. Yukarıdaki söz, filozof ve iktisadın liberal felsefesinin temellerini atanlardan biri olan John Stuart Mill’e (1806-73) ait. Mill, serbest piyasa...

Bodrum Kalesi’ne gittim. Hakkında yazı yazdığım bir taşın ne kadar süreyle sergileneceğini öğrenmek istedim. Kalede, “Antik Çağda Enflasyon ve Alım Gücü” başlıklı serginin 21 Aralık 2026’da sona ereceğini belirten bir afiş vardı. Bu nedenle, sorduğum soru basitti ama önemliydi: Bu taş...