Fikir Kulübü’nün bu haftaki toplantısında Bodrum’un sözlü ve görsel belleğinin korunması ele alındı.
ARENA HABER – Nuran Yüksel’in sözlü tarih çalışmaları ile Ali Şengün’ün fotoğraf arşivinin konuk edildiği fikir kulübü toplantısında, eski Bodrum’a tanıklık eden isimlerin sesli ve görüntülü kayıtlarının alınması, mevcut arşivlerin envanterinin çıkarılması ve kalıcı bir kent belleği oluşturulması önerildi.
Bodrum’un son 70 yılda geçirdiği büyük dönüşümün tanıkları giderek azalırken, kentin sözlü ve görsel hafızasının nasıl korunacağı Fikir Kulübü’nün gündemine taşındı.
Toloman Otel’de gerçekleştirilen toplantının konukları, uzun yıllardır Bodrum’un sözlü tarihi üzerine çalışan Nuran Yüksel ile kentin geçmişine ilişkin geniş bir fotoğraf ve belge arşivine sahip Ali Şengün oldu.
Mehmet Ülküm’ün moderatörlüğünde, Duran Öztürk’ün sekreteryasında gerçekleştirilen toplantıya Ziya Doğuç, Salih Zeki Köylü, Orhan Kavala, Zeki Özkeskin, İsmail Sever, Dursun Göktepe ve Kerim Cangır katıldı.
Bodrum’un Sözlü Tarihi Kitaplaştı
Toplantının önemli başlıklarından biri Nuran Yüksel’in yıllara yayılan sözlü tarih çalışmalarının ürünü olan “Sözler, Yüzler, İzler: Bodrum – Sözlü Tarih Anlatılarında Bodrum Halk Kültürü ve Yerel Tarihi” adlı eser oldu.
Bodrum Belediyesi Sözlü Tarih Çalışma Grubu Halk Kültürü ve Araştırma Projesi kapsamında hazırlanan eserin birinci cildi Onur Ulutaş ve Nuran Yüksel imzasını taşıyor. Kitap, Muğla Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları arasında yayımlandı.
Çalışmada Bodrum’un tarihsel geçmişi, kentin eski sakinlerinin tanıklıklarıyla birlikte ele alınıyor. Süngercilikten balıkçılığa, mandalina üretiminden mahalle yaşamına kadar eski Bodrum’un gündelik hayatına ilişkin çok sayıda anlatı kayıt altına alınıyor.
Toplantıda ayrıca yaklaşık 40’ar dakikalık 15 bölümden oluşan görüntülü kayıtların bulunduğu belirtilerek, bu arşivin korunmasının önemi üzerinde duruldu.
Fikir Kulübü üyeleri, çalışmanın kitap haline getirilmesine sağlanan katkı nedeniyle Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras’a teşekkür etti.
Ali Şengün Bodrum’un Görsel Hafızasını Anlattı
Toplantının diğer konuğu Ali Şengün ise yıllar içerisinde oluşturduğu fotoğraf ve belge arşivi üzerinden Bodrum’un görsel belleğine dikkat çekti.
Eski fotoğrafların yalnızca dijital ortama aktarılmasının yeterli olmadığı; fotoğrafın çekildiği yer ve tarih ile görüntüde bulunan kişilerin ve olayların da kayıt altına alınması gerektiği belirtildi.
Aksi halde fotoğrafın korunmasına rağmen taşıdığı bilginin zaman içerisinde kaybolabileceğine işaret edildi.
“Yaşayan Hafızalar” Kayıt Altına Alınsın
Toplantının öne çıkan önerilerinden biri, “Bodrum’un Yaşayan Hafızaları” adı altında bir envanter oluşturulması oldu.
Bodrum’un 1950’lerden itibaren geçirdiği dönüşüme tanıklık eden isimlerin mahalle mahalle belirlenmesi; süngerciler, balıkçılar, gulet ustaları, mandalina üreticileri, esnaflar, öğretmenler, sanatçılar, gazeteciler ve eski mahalle sakinlerinin sesli ve görüntülü anlatılarının kaydedilmesi önerildi.
Bu çalışmaların geciktirilmemesi gerektiğine dikkat çekilirken, yaşayan tanıkların kaybedilmesiyle birlikte yazılı belgelerde bulunamayacak çok sayıda bilginin de yok olabileceği vurgulandı.
Sorun Arşiv Yokluğu Değil, Dağınıklık
Toplantıda Bodrum’un geçmişine ilişkin önemli miktarda belge, fotoğraf, yayın ve araştırmanın zaten bulunduğu ancak bunların farklı kişi ve kurumların arşivlerinde dağınık halde olduğu değerlendirmesi yapıldı.
Bu nedenle sıfırdan yeni bir arşiv oluşturmak yerine öncelikle mevcut çalışmaların ve koleksiyonların envanterinin çıkarılması önerildi.
Kişisel arşivlerde, kitaplarda, belediyelerde ve dijital ortamlarda bulunan materyallerin belirlenerek ortak bir sistem içerisinde korunmasının Bodrum’un kent belleği açısından önemli olduğu ifade edildi.
Bodrum Kent Belleği Merkezi Önerisi
Fikir Kulübü toplantısında Bodrum Kent Müzesi ve Kent Belleği Merkezi kurulması da gündeme getirildi.
Önerilen yapının yalnızca tarihi eşyaların sergilendiği bir müze yerine; sözlü tarih kayıtları, fotoğraflar, haritalar, eski gazeteler, mektuplar, kartpostallar, filmler ve akademik çalışmaların bir araya getirildiği yaşayan bir araştırma merkezi olması gerektiği belirtildi.
Arşivin dijital ortamda toplumun erişimine açılması ve yeni sözlü tarih çalışmalarının düzenli olarak sürdürülmesi de öneriler arasında yer aldı.
Yerel yönetimlerin çalışmaya destek vermesinin önemine dikkat çekilirken, Bodrum’un kent belleğinin tek bir kurum, yönetim ya da kişiye bağlı kalmaması gerektiği görüşü dile getirildi.
Bodrum Değişirken Hafızası Kaybolmasın
Toplantının ortak düşüncesi, hızla değişen Bodrum’un geçmişine ait bilgi ve tanıklıkların sistemli biçimde korunması gerektiği oldu.
“Sözler, Yüzler, İzler: Bodrum” çalışmasının bu yönde atılmış önemli adımlardan biri olduğu belirtilirken, bundan sonraki hedefin farklı yerlerde bulunan sözlü, yazılı ve görsel kaynakları ortak bir kent belleğinde buluşturmak olması gerektiği ifade edildi.
Toplantıda dile getirilen “Bugünün yaşayan tanıkları, yarının tarihsel belgeleridir” sözü ise yapılan çağrının özeti oldu.
Haber / Foto: Duran Öztürk
