Bodrum Kent Konseyi Su Çalışma Grubu, Bodrum’un Su Geleceği ve Ekinambarı Desalinasyon Projesi hakkında görüş bildirdi.
AREN HABER – Ekinambarı su kaynaklarının kullanımı ile ilgili olarak basında yer alan bazı beyanatlara açıklık getirmeyi, Bodrum Kent Konseyi Su Çalışma Gurubu olarak gerekli görmekteyiz. Amacımız, Ekinambarı projesinin sübjektif nedenlerle, yeterli bilimsel araştırma ve analizler yapılmadan bir kenara itilmemesi ve Bodrumluların bu konuda doğru ve yeterli bilgilere ulaşmasıdır.
Ekinambarı Desalinasyon projesi hakkında ortaya konulan bazı çekinceler üç temel eksende yer almaktadır: Çevreci olmaması, yüksek enerji ihtiyacı ve pahalı olması. Çözüm olarak da yeni bir kaynaktan su arzı yerine; kayıp kaçağın önlenmesi, geri kazanma ve yağmur suyu hasatı ile su ihtiyacının karşılanması önerilmektedir.
Bodrum Kent Konseyi Su Çalışma Grubu olarak, bu çekinceleri de hesaba katarak; Ekinambarı projesi, diğer alternatifler göz önüne alındığında, eldeki verilere göre, süre, maliyet, çevreye uyum ve sürdürülebilirlik açılarından susuz Bodrum için önemli bir fırsat olduğunu yıllardır savunuyoruz.
Bodrum’un su arzı güvenliği, iklim krizi ve artan nüfus baskısı nedeniyle kritik bir aşamadadır. 2024 ve 2025 verilerine göre Bodrum’a yüzeysel ve yeraltı kaynaklarından sağlanan toplam su miktarı yaklaşık 33-35 milyon m³ düzeyinde kalmıştır. Oysa yarımadanın güncel ihtiyacı 44,5 milyon m³’ü aşmış durumdadır. Mevcut açığı kapatmak için yeraltı sularına (YAS) aşırı yüklenilmesi, yarımada genelinde deniz suyu girişimi (tuzlanma) riskini artırmaktadır. Bu bağlamda, Ekinambarı projesi sübjektif yargılarla değil; süre, maliyet ve sürdürülebilirlik kriterleri ışığında değerlendirilmelidir.
Kısa Tarihçe ve Poransiyel
Güllük Körfezi’nin kuzeyinde yer alan Ekinambarı karstik akiferi, bölgenin en yüksek debili yeraltı suyu boşalım noktasıdır. 1990’lı yıllardan bu yana DSİ, TÜBİTAK ve çeşitli üniversitelerce incelenen bu kaynağın debisi 5,4 m3/sn olarak ölçülmüştür. 2 m3/sn su tahsisi DSİ tarafından MUSKİ’ye yapmıştır. 1 m3/sn’lik kısmı Bodrum’un yıllık su açığını kapatabilecek en büyük hazır kaynaktır.
Çevresel Etki ve Desalinasyon Gerçeği
Desalinasyon (tuzsuzlaştırma) tesislerine yönelik çevresel kaygılar, Ekinambarı’nın özgün su yapısı nedeniyle yersizdir:
Düşük Tuzluluk: Ege Denizi’nin tuzluluğu 35.000 mg/lt iken, Ekinambarı suyunun tuzluluğu bunun çok altındadır. Bu durum, arıtma işlemi sonrası oluşacak atık suyun (salamura) tuzluluğunun sadece 19.000 mg/lt civarında kalmasını sağlar.
Deniz Ekosistemi: Deşarj edilecek suyun tuzluluk oranı, alıcı ortam olan Ege Denizi’nden daha düşüktür. Alıcı ortam olarak karstik yapıya geri verilmesi ve/veya bölgedeki tarla balıkçılığının kullanımına sunulması da değerlendirilebilir. Bu nedenle, deniz suyu arıtma tesislerinde görülen yüksek yoğunluklu tuz deşarjı riski burada yaşanmaz. Derin deniz deşarjı ve difüzör sistemleri ile ekosistem üzerindeki etki ihmal edilebilir düzeydedir.
Su Alma Yapısı: Kıyı gerisindeki derin sondajlarla su temini yapılarak kıyı ekosistemi korunacaktır.
Enerji Tüketimi ve Sürdürebilirlik
Modern Ters Ozmoz (RO) teknolojisi ve Ekinambarı suyunun düşük tuzluluk oranı sayesinde spesifik enerji tüketimi 2-2,5 kW-sa/m³ seviyelerine çekilebilecektir. Bu rakam, deniz suyu arıtma tesislerinin (4-5 kW-sa/m³) yarısı kadardır.
Yenilenebilir Enerji: Proje için onaylanan 157,5 dönümlük arazi, kurulacak bir Güneş Enerjisi Santrali (GES) ile tesisin enerji ihtiyacının önemli bir kısmını karşılamaya uygundur. Bu hem işletme maliyetini düşürecek hem de projenin karbon ayak izini minimize edecektir.
İdari ve Mali Değerlendirme
Yasal mevzuat uyarınca içme suyu yatırımları Büyükşehir Belediyelerinin sorumluluğundadır. Günümüzde, yeni bir su kaynağı temin projesinin birim maliyetinin, finansman masrafları da dahil olmak üzere, 1 US$/m3 altına inmesi çok zordur. Bu mertebede bir maliyet Ekinambarı projesi ile sağlanabilir, ama deniz suyunun arıtılması veya baraj projelerinde bu pek mümkün olamayacaktır.
Barajların Durumu: İklim krizi nedeniyle yüzeysel sular (barajlar) artık güvenilir değildir. Yazın kuruyan dereler üzerine baraj inşa etmek ekonomik bir risk teşkil ederken; Geyik ve Kayaderesi gibi kaynaklar madencilik faaliyetleri, tarımda kullanılan kimyasallar, sanayi ve evsel atık kirlilikleri ile tehdit altındadır.
Maliyet: Ekinambarı projesinin ilk yatırım ve işletme maliyetleri, deniz suyu arıtma projelerine kıyasla 50% daha ekonomiktir.
Master Plan ve Acil Eylem
Bodrum’un gelecek 30-35 yılını kapsayan bütüncül bir “Su Master Planı” hazırlanması elzemdir. Ancak bu planlama ve saha araştırması süreci en az iki yıl sürecektir. Bodrum’un kaybedecek vakti yoktur:
- Master plan çalışmaları sürerken, Ekinambarı projesinin saha araştırmaları (hidrolojik, jeofizik, topografik) ve tesis çalışmaları acilen başlatılmalıdır.
- 85.000-90.000 m³/gün kapasiteli bir tesis, 2-3 yıl gibi kısa bir sürede inşa edilerek Bodrum’un güncel su açığını kapatabilir.
- Eş zamanlı olarak su hasadı, gri su kullanımı ve şebekedeki kayıp-kaçak oranlarının 20% seviyelerine çekilmesi çalışmaları yürütülmelidir.
SONUÇ
Bodrum’da kontrolsüz yapılaşma ve göçe bağlı nüfus artışı sürdürülemez bir noktaya gelmiştir. Suyun yönetimi, sübjektif yaklaşımlarla değil; teknoloji, şeffaflık ve bilimsel verilerle yapılmalıdır. Ekinambarı Projesi, Bodrum halkının suya erişim hakkı için en akılcı ve doğa dostu çözümdür.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
