İnsanlar korktukları için mi susar, yoksa sustukça mı daha fazla korkmaya başlarlar?
Korku, insanın doğasında bulunan en temel duygulardan biridir. Tehlike karşısında kendimizi korumamızı, önlem almamızı ve hayatta kalmamızı sağlar. Bu anlamda korku, insani ve doğal bir reflekstir. Ancak korkunun doğal sınırları aşarak insanın düşüncelerini, davranışlarını ve yaşam biçimini belirlemesiyle birlikte sorun da başlar.
Çünkü korkmak başka, korkuya teslim olmak başkadır.
İnsan bazen kaybetmekten, bazen yalnız kalmaktan, bazen geleceğinden, bazen de başına gelebileceklerden korkar. İşini, aşını, evini, ailesini, özgürlüğünü kaybetme endişesi insanın davranışlarını değiştirebilir. Önceleri rahatlıkla dile getirdiği düşüncelerini saklamaya, haksızlıklar karşısında sessiz kalmaya, itiraz etmekten kaçınmaya başlayabilir. İşte bu noktada bireysel korku, toplumsal bir soruna dönüşür.
KORKU BULAŞICIDIR!
Korkunun en tehlikeli yanı, zamanla toplumsallaşmasıdır.
Bir insanın korkması anlaşılabilir. Ancak bir toplumun büyük bir bölümünün düşüncelerini açıklamaktan, hakkını aramaktan, yanlışlara itiraz etmekten çekinmesi üzerinde ciddi biçimde düşünülmesi gereken bir durumdur.
Korkunun egemen olduğu toplumlarda insanlar yalnızca kendilerini korumaya çalışırlar. Başkasının uğradığı haksızlık karşısında sessiz kalmayı tercih ederler. Çünkü müdahale ederlerse kendilerinin de hedef olabileceklerini düşünürler.
Böylece dayanışmanın yerini bireysel kurtuluş çabası, toplumsal sorumluluğun yerini kişisel güvenlik kaygısı alır.
Oysa bir toplumun gerçek gücü, yalnızca ekonomik zenginliğiyle veya sahip olduğu kurumlarla ölçülemez. Haksızlık karşısında kaç kişinin sesini yükseltebildiği, farklı düşüncelere ne kadar tahammül gösterdiği ve yurttaşların birbirlerine ne ölçüde güvenebildiği de önemlidir.
KORKU BİR YÖNETME ARACINA DÖNÜŞÜRSE…
Tarih boyunca korku, iktidar ilişkilerinde kullanılan önemli araçlardan biri olmuştur.
Topluma sürekli tehdit algısı sunmak, farklı düşünceleri tehlike olarak göstermek, eleştirenlerin başına gelebilecekleri hatırlatmak ve belirsizliği artırmak, insanları sessizliğe itebilen yöntemlerdir.
Burada asıl sorun, korkunun gerçek tehlikelere karşı doğal bir tepki olmaktan çıkarılıp toplumsal davranışları yönlendiren sürekli bir mekanizmaya dönüşmesidir.
Demokrasi yalnızca sandığa gitmek değildir. Demokrasi, insanların düşüncelerini özgürce açıklayabildiği, yönetenleri eleştirebildiği, hak arayabildiği ve hukukun güvencesi altında yaşayabildiği bir düzendir.
Bu ülkede yurttaşlar düşüncelerini açıklarken başlarına gelebilecekleri hesaplamak zorunda kalıyorsa, gazeteciler haber yaparken, akademisyenler bilimsel görüşlerini açıklarken, sanatçılar esrelerini üretirken veya kamu çalışanları düşüncelerini dile getirirken sürekli bir endişe taşıyorsa, burada özgürlüklerin toplumsal hayattaki karşılığını sorgulamak gerekir.
Hukukun üstünlüğü, bağımsız yargı ve temel hakların güvence altında olması bu nedenle önemlidir. Çünkü insanın korkmadan yaşayabilmesi için yalnızca cesur olması yetmez; haklarının korunacağına da inanması gerekir.
SUSKUNLUK KADER DEĞİLDİR
Korkunun karşısında cesaret vardır ama cesaret yalnızca bireysel bir kahramanlık meselesi değildir. Bazen bir haksızlığa itiraz etmek, bazen bir komşusunun yanında durmak, bazen düşüncesini açıkça söylemek, bazen de kendisiyle aynı fikirde olmayan bir insanın ifade özgürlüğünü savunmak, gerçek cesaretin göstergesidir.
Toplumları değiştiren de çoğu zaman bu küçük ama kararlı tutumlardır. İnsanlar birbirlerine güvendikçe, ortak sorunlar karşısında dayanışma gösterdikçe ve demokratik haklarını kullandıkça korkunun toplumsal yaşam üzerindeki etkisi azalır.
Unutmamalıyız ki özgürlük; yalnızca konuşma hakkına sahip olmak değil, konuştuğumuz için cezalandırılmayacağımıza güvenebilmektir.
Korku üzerine kurulan ilişkilerde itaat olabilir ama gerçek bir toplumsal güven oluşamaz. Sessizlik olabilir ama huzur olmaz. Görünürde istikrar olabilir ama özgürlükten söz edilemez.
SON SÖZ:
İnsan korkabilir. Korkmak ayıp ya da zayıflık değildir. Asıl mesele, korkunun insanın yaşamını yönetmesine izin vermemektir. Bir toplumun geleceği, insanların ne kadar korktuğuyla değil, korkularına rağmen ne kadar özgür ve onurlu yaşayabildikleriyle ilgilidir.
Çünkü korku insanı koruyabilir ama korkuya teslim olmak insanın özgürlüğünü elinden alabilir.
Ve belki de en önemli soru şudur:
Bir toplumda herkes kendi başına bir şey gelmesinden korktuğu için susuyorsa, yarın haksızlığa uğrayan o insanın yanında kim duracaktır?
Özgürlük, başkasının hakkını savunmaya cesaret edebildiğimiz yerde başlar.
• Korku, tehlike karşısında ortaya çıkan doğal bir duygudur
• Korkaklık, korkunun davranışlarımızı belirlemesine ve bizi hareketsiz bırakmasına izin vermektir.
• Cesaret, hiç korkmamak değil, korkuya rağmen doğru olduğuna inandığımız şeyi yapabilmektir.
Dolayısıyla cesaretin karşıtı her zaman korku değildir. Bazen korkuya teslim olmaktır.
Son günlerde ülkemizde yaşadığımız olaylar, baskı ve zulüm bir anlamda hepimiz için bir turnusol kağıdı gibidir.
Kim cesur, kim korkak, kim klavye kahramanı, kim dürüst, kim haktan, haklıdan yana belli olmayan bir ortamda bizim özellikle sorgulamamız gereken en önemli mesele korkakla haini ayırt edebilmektir.
Korkmak insani bir duygu ve davranıştır ama hainlik asla affedilmeyecek bir yüz karasıdır ve ne yazık ki etrafımızda o kadar çok hain türedi ki ayıklamakta zorlanır olduk.
Korkularımıza esir düşmeden ama mücadeleden yılmadan barış, özgürlük ve demokrasi arayışına devam etmeliyiz.
