Türkiye Büyük Millet Meclisi, yalnızca bir kanunu oylamadı. Bana göre Türkiye’nin demokrasi, hukuk, barış ve birlikte yaşama iradesinin nasıl kurulacağına ilişkin çok daha büyük bir tartışmanın kapısını açtı.
Kamuoyunda “Çerçeve Yasa” olarak bilinen Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi Meclis’te kabul edildi.
Ancak oylama sonucu kadar üzerinde düşünülmesi gereken başka bir tablo var: Yeni Parti milletvekilleri aynı yönde oy kullanmadı.
Partide 35 milletvekili kabul, 54 milletvekili ret oyu kullandı; 22 milletvekili ise oylamaya katılmadı.
İlk bakışta buna “bölünme” denilebilir.
Ben tam tersini düşünüyorum.
Bu tablo, doğru okunursa Özgür Özel’in uzun süredir tarif ettiği yeni nesil siyasetin ilk ciddi sınavlarından biridir.
En başta bizim “hayır” dememiz gerekirdi
Özgür Özel’in Meclis konuşmasının bence en çarpıcı taraflarından biri, Yeni Parti’nin bu yasaya neden itiraz etmekte herkesten daha fazla gerekçesi bulunduğunu açıkça ortaya koymasıydı.
Çünkü nasıl bir Türkiye’de yaşıyoruz?
Siyasi parti binalarına polis müdahalesinin yaşandığı, seçilmiş siyasetçilerin ve belediye başkanlarının cezaevinde bulunduğu, kayyumların ve butlan tartışmalarının seçilmiş iradenin üzerinde dolaştığı bir Türkiye’den söz ediyoruz.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının ve Anayasa Mahkemesi kararlarının uygulanmasına ilişkin ağır tartışmalar devam ediyor.
Gazeteciler, sanatçılar, siyasetçiler ve düşüncelerini açıklayan yurttaşlar yargıyla karşı karşıya kalabiliyor.
Ben de son bir yıl içerisinde düşüncelerimi ifade ettiğim konular nedeniyle üç kez savcı karşısına çıkmış bir insan olarak soruyorum:
Böyle bir ülkede yalnızca bir kanunun adına “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşme” yazmak, gerçekten toplumsal bütünleşmeyi sağlamaya yeter mi?
Yetmez.
Çünkü barış yalnızca silahların susması değildir.
Barış aynı zamanda hukuktur.
Barış adalettir.
Barış ifade özgürlüğüdür.
Barış seçilmiş iradeye saygıdır.
Barış, devletin hukukunun kendisine yakın olana başka, muhalif olana başka uygulanmamasıdır.
Öyleyse özgür özel neden “evet” dedi?
Konuşmanın en önemli siyasal paradoksu tam da burada ortaya çıkıyor.
Özgür Özel, yasanın eksikliklerini çok sert biçimde ortaya koydu. Komisyon çalışmalarında gündeme gelen demokratikleşme başlıklarının kanun teklifine yeterince yansımadığını söyledi.
AYM ve AİHM kararları, kayyum uygulamaları, yargı bağımsızlığı ve siyasi tutuklular gibi temel meselelerde eksikliklere dikkat çekti.
Buna rağmen kendisinin ve yönetici arkadaşlarının “evet” oyu kullanacağını açıkladı.
Neden?
Çünkü Özel, silahların devreden çıkmasını sağlayabilecek tarihsel bir fırsatta sorumluluk almaktan kaçınmak istemedi.
Başka bir ifadeyle:
Yasayı yeterli gördüğü için değil, barış ihtimalinin önünde duran taraf olmak istemediği için “evet” dedi.
Ama aynı zamanda milletvekillerine “Ben evet diyorum, hepiniz evet diyeceksiniz” demedi.
İşte yeni nesil siyasetin başladığı yer tam olarak burasıdır.
35 evet, 54 hayır: bölünme mi, demokrasi mi?
Eski siyaset anlayışında genel başkan konuşur, grup yönetimi karar verir, milletvekilleri el kaldırırdı.
Milletvekilinin temsil ettiği ilin ne düşündüğü, seçmenin kaygısı, vicdanı veya kendi siyasal değerlendirmesi çoğu zaman ikinci planda kalırdı.
Özgür Özel ise milletvekillerine kendi illerinin, bölgelerinin ve temsil ettikleri toplumsal kesimlerin hassasiyetlerini dikkate alarak karar verme sorumluluğu yükledi.
Sonuç ortada: 35 Kabul, 54 Ret, 22 Katılmama.
Ben bu sonucu Yeni Parti’nin zayıflığı olarak değil, yeni nesil siyasetin zor ama değerli bir uygulaması olarak okuyorum.
Çünkü yeni nesil siyaset yalnızca “üyeler genel başkanı seçsin”, “delege düzeni değişsin”, “üç dönem sınırı getirilsin”, “mahalle, ilçe ve il meclisleri kurulsun” demek değildir.
Yeni nesil siyasetin özü, siyasal iradeyi yukarıdan aşağıya değil aşağıdan yukarıya doğru kurabilmektir.
Genel başkanın iradesinden milletvekiline, milletvekilinden üyeye değil;
üyeden, yurttaştan, mahalleden, ilçeden, ilden milletvekiline ve genel merkeze doğru işleyen bir siyaset…
Gerçek paradigma değişimi budur.
“Hayır” diyen barış düşmanı değildir
Bu tartışmada özellikle karşı çıktığım bir başka anlayış var.
“Hayır diyen barış karşıtıdır.”
“Evet diyen PKK yanlısıdır.”
Hayır!
Türkiye’yi yıllardır zehirleyen tam da bu siyaset dilidir.
Bir milletvekili silahların bırakılmasını, Kürt meselesinin demokratik siyaset içerisinde çözülmesini ve toplumsal barışı savunarak bu yasaya “evet” diyebilir.
Başka bir milletvekili yine aynı barışı savunarak;
“AYM kararlarını uygula, AİHM kararlarını uygula, kayyum düzenini bitir, yargı bağımsızlığını sağla, ifade özgürlüğünü güvenceye al ve ondan sonra gerçek bir toplumsal bütünleşmeden söz edelim”
diyerek “hayır” oyu kullanabilir.
Her iki tutumun da demokratik siyaset içerisinde meşru gerekçeleri vardır.
Önemli olan insanları “terörist”, “barış düşmanı” veya “hain” diye yaftalamadan konuşabilmektir.
Yeni nesil siyasetin dili de bu olmak zorundadır.
Komisyon raporunun ruhu nerede?
Asıl sorulması gereken soru budur.
Aylar süren çalışmalar sonucunda ortaya çıkan demokratikleşme perspektifinin tamamı neden kanuna taşınmadı?
Eğer hedef gerçekten toplumsal bütünleşmeyse yalnızca silah bırakanlarla ilgili hukuki düzenlemeler yeterli değildir.
Türkiye’nin aynı zamanda kendi demokrasi sorunuyla yüzleşmesi gerekir.
Bir ülkede hukuk yalnızca belli bir sorunun çözümü sırasında hatırlanamaz.
Hukuk herkes için hukuksa hukuktur.
Bir kesim için AİHM kararlarının uygulanmasını savunurken başka bir kesim söz konusu olduğunda görmezden gelemeyiz.
Bir siyasi hareket için seçilmiş iradeyi savunurken başka bir belediyede kayyumu normalleştiremeyiz.
Demokrasi seçici olamaz.
Adalet seçici olamaz.
Barış da seçici olamaz.
Barışa evet, ama demokrasiyi unutmadan!
Türkiye’nin kırk yılı aşkın süredir yaşadığı çatışmanın sona ermesini elbette istiyorum.
Bir tek annenin daha evladını kaybetmemesini istiyorum.
Silahların tamamen devreden çıkmasını ve bundan sonra yalnızca siyasetin konuşmasını istiyorum.
Kürt meselesinin TBMM çatısı altında, demokratik siyaset ve eşit yurttaşlık temelinde konuşulmasını savunuyorum.
Ama bütün bunları savunurken Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyet’ten, ülkemizin birliğinden, üniter devlet yapısından, Lozan’dan ve şehitlerimizin aziz hatırasından vazgeçmek gerekmiyor.
Tam tersine güçlü bir Cumhuriyet, yurttaşlarının kendisini eşit, özgür ve güvende hissettiği Cumhuriyettir.
Devleti güçlü yapan korku değildir.
Devleti güçlü yapan vatandaşının aidiyetidir.
Yeni nesil siyasetin gerçek sınavı
Çerçeve Yasa tartışması birkaç gün sonra gündemden düşebilir.
Fakat Yeni Parti açısından geride çok önemli bir siyasal deneyim kalacaktır.
Genel Başkan “evet” dedi.
Yönetimin bir bölümü “evet” dedi.
Ama milletvekilleri serbest iradeleriyle farklı tercihlerde bulundu.
Parti dağılmadı.
Demokrasi de yıkılmadı.
Tam tersine siyaset nefes aldı.
Eğer yarın il başkanını, ilçe başkanını ve genel başkanını gerçekten üyeler belirleyecekse; eğer mahalle, ilçe ve il meclisleri siyasetin karar süreçlerine katılacaksa; eğer delege ağlarının ve lider sultasının yerine tabanın iradesi konulacaksa, bunun kültürü bugünden oluşturulmalıdır.
Yeni nesil siyaset tam olarak budur:
Lidere rağmen siyaset değil; lider dahil herkesin demokratik iradeye tabi olduğu siyaset.
Çerçeve Yasa eksiktir.
Türkiye’nin demokratikleşme ihtiyacını karşılamaktan uzaktır.
Ama silahların bırakılması ve çatışmanın sona ermesi yönünde açılan kapıyı da küçümsememek gerekir.
Bundan sonraki mücadele, o kapıdan demokrasiyi, hukuku, adaleti ve özgürlükleri de geçirmek olmalıdır.
Çünkü Türkiye’nin ihtiyacı yalnızca “terörsüz Türkiye” değildir.
Türkiye’nin ihtiyacı;
terörsüz, kayyumsuz, hukuksuzluksuz, korkusuz ve özgür bir Türkiye’dir.
Ve gerçek toplumsal barış ancak o zaman kurulabilir.
Barışa evet.
Silahlara hayır.
Ama hukuksuzluğa da hayır.
Yeni nesil siyasetin Türkiye’ye vereceği en güçlü mesaj da bence budur.
