









Bodrum’da görüştüğü yatırımcıların anlatımlarından yola çıkarak fon krizinde bankaların rolünü ve denetim sorumluluğunu sorguluyor.
Gabriel García Márquez’in Kırmızı Pazartesi romanında bir cinayet işlenecektir. Kasabada hemen herkes bunu bilmektedir. Ancak öldürülecek olan Santiago Nasar, kendisini bekleyen felaketten habersizdir.
Romanın özünü tek cümleyle anlatabiliriz.
“Herkesin bildiğini mağdur bilmiyordu!”
Türkiye’yi sarsan fon krizini ortaya çıktığı günden bu yana yakından takip ediyorum.
Yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiyeye alınması, 455 bin 758 yatırımcının bu süreçten etkilenmesi ve yüz milyarlarca liralık birikimin belirsizliğe sürüklenmesi, olayın boyutlarını ortaya koyuyor.
Fon yöneticileri, borsa manipülasyonları, siyasi bağlantı iddiaları, bürokratlar ve denetleyici kurumlar…
Benim dikkat çekmek istediğim, bu büyük krizin yeterince sorgulanmadığını düşündüğüm bir başka yönü var.
Bodrum’da da fon krizinden etkilenen çok sayıda yatırımcı olduğunu görüyorum. Uzun süredir fon ve borsayla ilgilenen birçok kişiyle görüştüm, yaşadıklarını dinledim.
Görüştüğüm yatırımcıların önemli bir bölümü, yatırım yaptıkları fonların içeriğini ve taşıdığı riskleri yeterince bilmediklerini, bankalarının yönlendirmesiyle hareket ettiklerini anlatıyor.
“Bankacıma güvendim, o fonu önerdi, ben de paramı yatırdım.”
Bu anlatımlar üzerinde özellikle durulması gerektiğini düşünüyorum. Çünkü insanlar yıllardır çalıştıkları bankaya, şube müdürüne ya da müşteri temsilcisine güveniyor.
Peki, bu güven nasıl kullanıldı?
Bankacılar, müşterilerini belirli fonlara yönlendirmek karşılığında özel prim ya da komisyon aldı mı? Aldılarsa bu ödemeler olağan ve yasal satış gelirleri miydi? Yatırımcıdan gizlenen usulsüz çıkar ilişkileri var mıydı?
Fonların taşıdığı riskler yatırımcılara anlatıldı mı?
Yatırımcıların bilmediği tehlikeleri, onları bu fonlara yönlendiren bankacılar biliyor muydu?
Elbette bütün bankacıları suçlayamayız. Ancak varsa usulsüz komisyon ilişkileri ve bilinçli yönlendirmeler mutlaka ortaya çıkarılmalı.
Sermaye Piyasası Kurulu, bazı fonlardaki olağan dışı fiyat hareketlerinin 2025’in son çeyreğinde gözlemlendiğini açıkladı.
Peki, olağan dışı fiyat hareketleri o tarihte fark edilmişken yatırımcıları korumak için alınan önlemler neden yeterli olmadı?
Siyasi iktidarın, ekonomi yönetiminin ve denetleyici kurumların sorumluluğu da burada başlıyor.
Soruşturmalarda fon yöneticilerinin yanı sıra fonların bankalar aracılığıyla nasıl pazarlandığı, yatırımcıları kimin hangi fonlara yönlendirdiği ve bu süreçten kimlerin kazanç sağladığı da araştırılmalı.
Fon yöneticilerinden banka şubelerine uzanan usulsüz bir çıkar ilişkisi kanıtlanırsa karşımıza çok daha geniş, örgütlü bir finansal suistimal ağı çıkabilir.
Bodrum’da görüştüğüm yatırımcıların anlatımları, bu ihtimalin araştırılması gerektiğini düşündürüyor.
Kırmızı Pazartesi romanında kasabadakiler felaketin geleceğini biliyordu. Mağdur ise bilmiyordu.
Fon krizinde kimin neyi bildiği henüz bütün açıklığıyla ortaya çıkmış değil.
Bodrum’da görüştüğüm birçok yatırımcının anlattıklarında ortak bir nokta vardı. Fon yöneticilerini tanımıyorlardı. Finans piyasalarındaki karmaşık ilişkileri bilmiyorlardı.
Ama bankacılarını tanıyor, onlara güveniyorlardı.
Şimdi soruyorum.
Kim neyi biliyordu? Kim neyi gizledi? Kim kazandı, kim kaybetti?
Ve hepsinden önemlisi…
Herkesin bildiğini mağdur gerçekten bilmiyor muydu?